Kortsluiting op de catwalk

Vastgeroeste systemen hacken. Dat wil Anouk Wipprecht. Ze is modeontwerper maar legt net zo makkelijk een elektronisch circuit aan. Door mode en technologie te combineren, maakt ze dingen die nog niet bestonden. Een jurk die cocktails mixt bijvoorbeeld.

 

‘Tijdens de nieuwe tour van de Black Eyed Peas die in juni start, draagt zangeres Fergie een Luminexjurk van mij. Die is gemaakt van optic fiber. Een stof die licht geeft door de stralen van een ledlampje dat in het ontwerp zit verwerkt. Het materiaal bestaat uit piepkleine deeltjes. Afhankelijk van de manier waarop je de stof weeft, breken de lichtstralen op een verschillende manier. Dat zorgt voor een speciaal effect. Het is hetzelfde principe als een diamant of een kristal waar het licht spectaculair door weerkaatst wordt.
Tijdens het openingsconcert van de Superbowl, het grootste football-evenement in Amerika afgelopen februari, droeg Fergie al een chestpiece en oplichtende laarzen van mij. Vol met knipperende ledlampjes. Ik heb daarvoor samengewerkt met de stylist van Madonna Bea Akerlund, met voorbeeld Tom Talmon en Walt Disney Studios in Los Angeles. Heel uniek om mee te maken. Ik heb me erover verbaasd dat ze pas vier dagen van tevoren begonnen met de opbouw van het podium voor zo’n enorm evenement. Maar het resultaat is heel strak. Iedereen daar is superprofessioneel bezig. Voor mij is het fantastisch om met die mensen te kunnen samenwerken. Ik begin bekend te worden in het circuit van stagewear. Dat is spectaculaire kleding voor gigantische shows. Ik zou graag eens willen samenwerken met Moritz Waldemeier die de lasersuit van Bono ontwierp voor de U2-tour 365˚. Maar ik wil vooral meer intiem werk maken. Geef mij nog maar maffe experimenten. Ik wil graag spelenderwijs ontwerpen, kunst maken eigenlijk. Ik ben altijd met zeven projecten tegelijk bezig. Het geld dat ik voor een opdracht krijg steek ik meteen in materiaal of apparatuur waarmee ik een volgend project kan opzetten. Het gaat mij niet om het grote geld. Ik wil gevoel terugbrengen in producten en processen die door de jaren heen alleen maar zijn verhard.’
 

Maken wat nog niet bestaat
‘Ik ben gefascineerd door robots en alles wat daarmee kan. Maar de harde kant van robotica in fabrieken pas ik niet toe. Het gaat mij om verfijning. Ik ben op zoek naar emoties en sensaties die je teweeg kunt brengen met gerobotiseerde ontwerpen. Zo ben ik vorig jaar begonnen met Daredroid, de Cocktail Making Robot Dress. Een infrarood lezertje in het halssierraad meet of er iemand in de buurt komt. Dan gaat er een signaal naar pompjes op de heup. Van daaruit wordt sap gepompt door een slangetje. Dat gaat open onder druk van luchtdrukgestuurde klepjes, precies boven het glas dat in een hartvormige houder op de borst van het model staat. De cocktailjurk heb ik samen met Jane Tingley ontwikkeld voor Roboexotica, een evenement van behoorlijke computernerds. Leuke mensen die wel in zijn voor een geintje. Om een alcoholische drank bij de sap te mixen, moesten bezoekers een opdracht doen. Een rondje rennen of mensen de hand schudden. Binnen de kortste keren was er een enorme oploop rondom mijn model met de Cocktail Making Robot Dress. Dat is dus precies mijn bedoeling.
Ik wil dat kleding reageert op mensen. Het is helemaal mooi als er echt interactie ontstaat. In mijn jurk Fragilis zijn motortjes gebouwd die worden geactiveerd zodra iemand dichtbij komt. Daardoor komt de stof in beweging. Dat geeft een heel aaibaar, kroelend effect. Zoiets als wanneer je een kat aait. Verrassen, ontroeren, emotie oproepen, dat wil ik bereiken met mijn ontwerpen. Het is toch grappig als iemand een second skin draagt die een beetje gaat schudden als je in de buurt komt? Mooi textiel, een zijden stof die iemand heeft gekleurd en geweven, vind ik prachtig. Maar wat dan? Er moet meer gebeuren. Het is de rol van kunstenaars en ontwerpers om dingen te maken die er nog niet zijn. Een kat aaien, dat gevoel kennen we al. Maar dankzij de innovaties van deze tijd is er meer te beleven dan wat we nu al kunnen proeven en voelen met onze zintuigen.’


Apparatuur krijgt gevoel
‘In onze samenleving draait alles om groei en technologische vooruitgang. Hightech ontwikkelingen worden meestal materialistisch toegepast: een snellere computer, kleinere chips, efficiëntere apparatuur. Maar we zitten op een omslagpunt. Mensen raken overprikkeld door het grote aanbod en bovendien moeten we duurzamer gaan leven. Grote bedrijven als Philips en Samsung weten dat. Zij zijn al ver in ambient intelligence. Dat betekent het toepassen van technologie ten behoeve van sfeer. In plaats van artificial intelligence, dat gaat over het vergroten van kennis door middel van technologische toepassingen. Er bestaan nu al lampen die meekleuren met de sfeer of met een stemming van personen. Onze voorkeur verandert langzaam. In plaats van een materialistische beleving willen we liever zintuigelijk geprikkeld worden door de wereld om ons heen. Dat is een interessante ontwikkeling waar ik volop mee bezig ben. Ik omarm technologische vooruitgang. Maar die wil ik wel bezielen.

Voor mijn omgeving ben ik soms niet te volgen. Tijdens mijn opleiding Fashion Communicatie aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht werd ik niet altijd begrepen. Behoorlijk frustrerend. Dat is het lastige van dingen willen die nog niet bestaan. Soms kan ik het zelf niet eens uitleggen terwijl ik best weet voor ogen hebt. Maar ik heb al een hele weg afgelegd. Al op mijn veertiende wist ik dat ik iets met kleding wilde. Alleen dacht ik eerst aan het ontwerpen van theaterkostuums. Via het modelyceum en werkplekken bij theaters bleek dat toch niet helemaal mijn richting. Dankzij opleidingen en projecten in Rotterdam, in Malmö in Zweden en in Wenen in Oostenrijk heb ik de juiste kennis en ervaring opgedaan. Ik kan inmiddels een beetje programmeren en ik ben er gek op om zelf elektronische circuitjes samen te stellen. Al is dat nog best moeilijk. Mijn modeontwerpen vereisen heel fijn werk waarbij ik met pincet en wattenstaaf in de weer ben. Mijn werkplek is net een laboratorium. Naast de naaipatronen liggen microchips en slangetjes. Mijn ideeën mogen vaag lijken voordat ik ze heb gerealiseerd, maar ik weet precies wat ik wil. Daardoor lukt het me om veel voor elkaar te krijgen. Ook al blijft contstante financiering altijd lastig. Maar ik geloof niet dat mij ooit iets niet is gelukt.’


Sieraad van vliegtuigkunststof
‘Mijn ontwerpen zijn nooit af. Ik blijf met ze bezig, alsof het kinderen zijn die opgroeien. De cocktaildress heeft juist een update ondergaan. Voor het Elektra Festival, een grote kunstmanifestatie in Canada. Ik heb onderdelen ontwikkeld die lijken op delen van het menselijk lichaam. Zoals een soort ribbenkast waarin ik de apparatuur kan verwerken. De technologie valt daardoor minder op maar raakt vervlochten met het ontwerp. De jurk is nu eleganter. Ik werk momenteel veel met lichtgewicht materialen, onder meer uit de vliegtuigindustrie. En ik wil heel graag werken met Plux, een systeem dat draadloos biosignalen opvangt die het menselijk lichaam uitzendt via beweging. Daarmee kan je prachtig menselijke emoties vertalen in ontwerpen.
Mode gebruik ik als een platform om technologische ontwikkelingen op toe te passen. Maar het draait natuurlijk altijd om mensen. Mijn ontwerpen zijn een soort medium. Het gaat mij erom dat er interactie ontstaat tussen mensen en producten. Mode interesseert me eigenlijk niet eens heel erg. Mode is vaak een voorbijgaand verschijnsel. Een bepaald model broek is even in, dan koopt iedereen zo’n broek en een paar maanden later moet ‘ie alweer weg. Dat is zonde van het materiaal en bovendien zo leeg. Ik streef naar een jurk die je kunt tunen, aanpassen dus. Als je een rode tas wilt dragen kleur je je jurk gewoon rood. Heb je de volgende dag zin in groen? Dan maak je dezelfde jurk de volgende dag groen. Met zo’n ontwerp wil ik een signaal afgeven. Dat alles anders kan. Ik wil mezelf en anderen voortdurend verrassen, uit de gecontroleerde comfort zone laten stappen. Ik durf een naald in het stopcontact te steken en de gevolgen haast letterlijk te vertalen in mijn ontwerpen. Dat is voor mij een heerlijke manier van werken.’



Draadloos en draagbaar
Rugzakken met geïntegreerde speakers en truien met warmtesensoren. Het zijn zogeheten wearables. De afkorting staat voor wearable technology, draagbare technologie dus. Kleding waarin digitale of mechanische slimmigheden zijn verwerkt die het leven makkelijker moeten maken. Of in elk geval leuker. De Oostenrijkse econoom Sabine Seymour is een voorloper als het gaat om ontwerpen die wetenschap, technologie, mode en design samenbrengen. Zij publiceerde de boeken ‘Functional Aesthetics’ (2010, SpringerWienNewYork) en ‘Fashionable Technology’ (2008, SpringerWienNewYork) vol met beeld en informatie over draagbare en draadloze multifunctionele kleding en accesoires.


Cocktail Making Robot Dress
Wat? Cocktaildress die zelf dankjes mixt en schenkt
Hoe? Het model hoeft niets te doen. Haar ‘gasten’ krijgen via een display aan de arm van het model een opdracht. Antwoord goed? Dan gaan de slangetjes in de jurk open die de alcoholische drankjes schenken. Proost.
Materiaal? Rubber jurk, infrarood sensor, 2 x 2 meter plastic slangetjes, 2 drukpompjes, 2 luchtdrukklepjes, cocktailingrediënten.


Doorkijkjurk die open en dicht gaat
Wat? Intimacy, jurk die speelt met intimiteit: soms is het materiaal transparant, soms niet...
Hoe? Intimacy Black is gemaakt van nanodeeltjes die ‘schrikken’ als ze een bepaald voltage voelen waardoor ze kantelen en het materiaal sluiten, als een soort Luxaflex. Dan zijn er dus geen spannende lichaamsdelen zichtbaar van degene die de jurk draag. Intimacy White reageert vergelijkbaar op licht. Ontwikkeld in samenwerking met Daan Roosegaarde.
Materiaal? Smartfoil, elektronische geleider, sensoren, custom control board.


Gekleurd terwijl u wacht
Wat? Pseudomorph: halsband die een jurk zienderogen van maagdelijk wit naar paars laat verkleuren.
Hoe? Het idee van een druppel inkt die je in een glas water gooit: eerst heb je een intens paarse druppel, langzaam kleurt al het water egaal lila. Via aparte banen in de stof wordt inkt dankzij chemicaliën in beweging gezet, de inkt druppelt van de hals tot de zoom door de jurk tot hij paars ziet.
Materiaal? Vilten jurk, inkt, water, luchtdrukklepjes, elastomeer pompen, custom control board.

Wie is Anouk Wipprecht?
Anouk wist op haar 14e al dat ze iets met mode wilde. Alleen een opleiding voor wat zij met mode voor ogen had, namelijk hightech ontwerpen, bestond niet. Via verschillende opleidingen, werkplekken en cursussen ontwikkelde ze haar eigen leerweg.
1984 Geboren te Zuid-Oost-Beemster
2000-2002 MTS technisch, mode, design Amsterdam
2004-2006 Modelyceum Amsterdam couture niveau 4
2006-2010 Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, beeldende kunst & design
2009 K3/Universiteit Malmö (Zweden) interactie design & elektronisch vormgeven