Quest Psychologie 5|2012

Fotografie © Johannes Abeling

 

Blog van voormalig topschaatster Margriet de Schutter


Platform voor topsporters die stoppen met hun professionele carrière en daarbij begeleiding zoeken.

Afhaken aan de top

Blessure op blessure deden topsporter Margriet de Schutter besluiten haar internationale schaatscarrière te beëindigen. Om de val in een zwart gat te voorkomen, maakte ze de documentaire Diepgaan voor Vancouver.

‘Ik kreeg de deur niet open. We zouden opnames gaan maken voor de documentaire Diepgaan voor Vancouver, over het einde van mijn schaatscarrière. Het lukte me letterlijk niet de deur van mijn huis te openen. Ik kon gewoon niet naar buiten, ik stond te trillen in de gang. Na een telefoontje met mijn cameraman en eindredacteur ben ik gekalmeerd en zijn we alsnog naar het Thialf stadion in Heerenveen gereden. Mijn voormalige ploeggenoten waren daar al bezig met de training. Het was een heftig moment weer op de ijsbaan te komen. Mijn lichaam had de hevigheid van die confrontatie al aangevoeld ’s ochtends voor mijn dichte huisdeur.

Vanaf mijn veertiende ben ik serieus bezig geweest met schaatsen. Sinds mijn twintigste heb ik vier jaar lang zes dagen per week keihard getraind. Om acht uur ’s ochtends op de ijsbaan, starten met een uur warming-up oefeningen, dan twee uur trainen op het ijs, snel een broodje eten, daarna twee uur intensief buikspieren trainen of fietsen of loop- of krachttraining, kort rusten en dan nog eens zo’n programmaonderdeel. Tegen zes uur kwam ik thuis en ging ik douchen, eten, schaatsen slijpen en dan zat de dag er alweer op. Vrijdagavond met mijn vriend mee naar een feestje kon niet, de volgende ochtend moest ik weer fris het ijs op. Alleen zondag was ik vrij. Ik benutte mijn tijd super efficiënt. Ik combineerde het schaatsen met mijn opleiding communicatie, maar koffie drinken met medestudenten deed ik weinig. In de pauze checkte ik altijd snel alle mailtjes, sociale contacten onderhield ik met name per mail en telefoon. Zo kon ik zo veel mogelijk tijd besteden aan mijn schaatscarrière.’
 

Lichaam kwam in opstand
‘Alles stond in het teken van deelname aan de Olympische Spelen in Vancouver in 2010. Met een ploeg van acht meiden woonden we in Heerenveen, dichtbij de schaatsbaan. We waren al zo’n drie jaar bezig met de voorbereidingen voor de Spelen. Ik had mijn studie voor anderhalf jaar stopgezet zodat ik me compleet op het schaatsen kon storten. De kwalificatierondes voor de World Cup in Den Haag in oktober 2009 waren beslissend voor deelname aan de Spelen. Ik reed goed, lag derde, kreeg een beuk en ging onderuit. Gevolg was een hersenschudding, ik moest een paar weken rust houden. Terwijl mijn team gekwalificeerd was, werkte ik aan mijn herstel. Ik ging wekelijks naar de manueel therapeut. Bij een vervangende fysiotherapeut ging iets mis waardoor ik mijn nekwervel kneusde. Opnieuw moest ik rust nemen en gingen kostbare trainingsweken verloren. Twee dagen nadat ik weer het ijs op kon, vloog ik onderuit na de val van een teamgenoot. Voor de derde keer in korte tijd lag ik eruit, dit keer met een gekneusde enkel.
Telkens had ik nog hoop gehouden op een plaats in de Spelen, maar nu voelde ik dat ik het niet meer ging redden. Dat was slikken. Maar telkens herpakte ik mezelf. Na tegenvallers vol goede moed weer verdergaan, liefst nog harder dan voorheen, daar ben ik altijd goed in geweest. De Spelen niet halen betekende natuurlijk niet het einde van mijn schaatscarrière, dacht ik. Dus wilde ik na weer drie weken rust opnieuw het ijs op. Nog voor het zover kwam gleed ik uit toen we de kussens langs de baan klaarlegden. Mijn schouder ging uit de kom. Het werd me duidelijk dat mijn lichaam me iets wilde vertellen. Langzaam sijpelde de twijfel binnen of ik nog eens vier jaar wilde opofferen voor de volgende Olympische Spelen. Als het nu al niet lukte, hoe dan tegen die tijd wel?
Ik kwam steeds dichterbij het besluit om helemaal te stoppen met schaatsen. Maar dat besluit wilde ik niet baseren op angst. En stoppen in blessuretijd vond ik geen optie. Ik wilde zelf mijn moment kiezen en met een positief resultaat afsluiten. Dus bouwde ik mijn trainingen weer op voor deelname aan de Nederlandse Kampioenschappen Shorttracken eind februari 2010. Twee dagen voor de start overleed mijn opa. Daar was ik kapot van. Ik vroeg me af of dit opnieuw een teken was dat ik eerder moest afblazen dan ik wilde. Dit zou mijn laatste wedstrijd zijn, dat had ik al voor mezelf besloten. Moest ik mijn afscheidswedstrijd nu ook laten schieten? Ik koos ervoor toch het ijs op te gaan. Ik eindigde als tweede. Mijn medaille heb ik opgedragen aan mijn opa. Het afscheid van hem viel samen met het afscheid van mijn schaatscarrière.’
 

Gewaardeerd buiten het schaatsen
‘Als een berg zag ik er tegenop om mijn trainer en team te vertellen dat ik afhaakte. Ik was bang dat ze zouden zeggen dat ik inderdaad niet goed genoeg was. Een jaar eerder was ik niet voor niets uit de selectie gezet. Ik had onvoldoende gepresteerd. Dat ik weer mee mocht doen was vooral dankzij mijn sterke wilskracht waarmee ik mijn prestaties had versterkt. De reactie op mijn besluit was juist verwarmend, mijn angst was nergens voor nodig geweest. Mijn trainer bedankte me voor mijn geweldige inzet. Hij prees de manier waarop ik niet alleen mezelf maar ook het team altijd had weten te motiveren. Teamgenoten prezen me dat ik zo’n hoog niveau had weten te bereiken. Fysiek ben ik niet in staat om dieper te zakken om met mijn lijf dichter bij het ijs te komen. Terwijl dat wel nodig is bij het shorttrack schaatsen. Pas twee jaar eerder was ontdekt dat ik mijn enkel niet ver genoeg kan buigen om dieper te zakken. Ook mijn lichaamsbouw is niet ideaal voor shorttracken. Achteraf gezien ben ik blind geweest voor de kritische opmerkingen die mijn trainer en mijn vader hierover hebben gemaakt.
In mijn streven naar de top had ik aldoor gezocht naar waardering. Echte waardering kreeg ik pas toen ik stopte ernaar te streven. Het gevoel van erkenning bleek niet te liggen in het bereiken van nog hogere prestaties in het schaatsen. Juist door de moed op te brengen om te stoppen kreeg ik waardering van mijn trainer, mijn teamgenoten, mijn vader en moeder. Mijn prestaties zijn goed geweest. Maar voor het behalen van Olympische resultaten presteerde ik niet goed genoeg. Het gaat er nu eenmaal keihard aan toe in de topsport. Net niet betekent gewoon helemaal niet. Ik heb dat altijd opgevat als een teken om er nog eens een schepje bovenop te doen. Zat ik na een wedstrijd net niet in de top drie maar in de top tien? Dan liet ik mezelf bij de volgende training extra zien, ging ik op kop rijden, overtrof ik mezelf. Maar dat ging ten koste van een volgende wedstrijd. Mijn kracht om telkens beter terug te komen was tegelijk mijn zwakte.’


Dagen opnieuw leren invullen
‘Ik heb geen spijt van mijn keuzes. Dankzij mijn schaatscarrière heb ik mezelf ontwikkeld en ben ik geworden wie ik ben. Ik heb altijd geschaatst vanuit de overtuiging dat ik de top kon halen. Toen ik merkte dat dat niet ging lukken, voelde het besluit om te stoppen vooral als een opluchting. Sindsdien heb ik het schaatsen geen moment gemist. Wel moest ik vreselijk wennen. Mijn halve leven dacht ik: alleen met trainen boek je vooruitgang dus trainen is goed en niet trainen is niet goed. Ineens hoefde dat niet meer, maar elke dag dat ik niet meer trainde voelde ik me schuldig. Het heeft wel vier maanden geduurd voordat mijn schuldgevoel begon te slijten. Het wegvallen van strakke dagschema’s en een doel om voor te werken is ook lastig. Ineens moest ik zelf nadenken over de invulling van mijn dagen. Gelukkig kon ik vrijwel direct mijn communicatiestudie aan de Hanzenhogeschool in Groningen weer oppakken. Ook daar was het wennen, docenten die complimentjes maken in plaats van trainers die zeggen wat beter kan. Ik heb moeten leren om eens wel mee te gaan koffie drinken met andere studenten. De gewoonte nee te zeggen zat er nog helemaal in.
Tijdens het Noordelijk Film Festival 2010 nam ik deel aan een driedaagse scenarioworkshop. Documentaire maken vond ik een geweldig studieonderdeel tijdens mijn specialisatie Mediastiek, dus deelnemen leek me wel leerzaam. Mijn idee was om drie topsporters in beeld te brengen die waren gestopt met hun carrière. Ik was zo opgegaan in mijn verhaal dat ik het niet had gemerkt, maar na mijn presentatie wees documentairemaker Thom Verheul mij erop dat iedereen in de volle zaal muisstil was geweest. Tot mijn verbazing won ik de scenarioprijs. Dat betekende dat een professionele eindredacteur en cameraman mij zouden begeleiden bij het maken van mijn documentaire. Enige voorwaarde was dat ik niet andermans maar mijn eigen verhaal als leidraad zou nemen voor de film.
De documentaire maken heeft me geholpen het einde van mijn sportcarrière te verwerken. Als documentairemaker werd ik gedwongen van een afstand naar mezelf en mijn beweegredenen als topsporter te kijken. Ik ging als interviewer praten met mijn vader, mijn moeder, mijn trainer, mental coach, oud-teamgenoten. Veel ontmoetingen waren heel emotioneel, zeker met mijn vader. Ik werd flink met mezelf geconfronteerd.’
 

Nooit meer uitblinken?
‘Voor de topsporters die Olympisch niveau hebben bereikt, staat een vangnet aan hulpverleners klaar. Om te zorgen dat ze niet in het bekende zwarte gat vallen. Maar slechts zes van de vierenzeventig sportbonden in ons land doen aan een vorm van ‘nabegeleiding’ voor alle andere ex-topsporters. Het belang van aftrainen bijvoorbeeld is wetenschappelijk bewezen. Alleen gebeurt het nauwelijks of heel ongestructureerd. Bovendien is het moeilijk om je weg te vinden in het leven na de sport. Ik heb geluk gehad met mijn studie, mijn vriend en familie en de kans mijn documentaire te maken. Maar de leegte en de angst nergens meer in te zullen uitblinken ken ik maar al te goed. Daarom werk ik aan een platform om ex-topsporters gemakkelijker te koppelen aan deskundigen die hen kunnen begeleiden bij het afbouwen.’
 

 

CV Margriet de Schutter
28 april 1986 geboren in Groningen
2000 – 2005 bereikt 5e tot 2e plaats in de Oranje Junioren selectie van het NK shorttrack schaatsen
2006 – 2010 komt uit tijdens WK Junioren Budapest, Belgrado en de World Cups Heerenveen, Peking, Nagano
Persoonlijke records shorttrack schaatsen: 500 meter 46.369; 1000 meter 1.36.759; 1500 meter 2.26.303; 3000 meter 5.18.120
Maart 2010 beëindigt schaatscarrière
November 2010 wint Scenarioprijs
Augustus 2011 haalt diploma Communicatie aan Hanzehogeschool Groningen
November 2011 première documentaire Diepgaan voor Vancouver